- Oficjalna nazwa: Państwo Watykan, po włosku: Stato della Città del Vaticano (wł.)
- Forma rządów: Papiestwo
- Liczba mieszkańców: 825
- Obszar: 0,44 km²
- Język: włoski
- Waluta: Euro (€)
- Pogoda: Umiarkowany klimat śródziemnomorski; lipiec to najgorętszy miesiąc ze średnią maksymalną temperaturą 31°C, a styczeń to najzimniejszy miesiąc ze średnią minimalną temperaturą 5°C.
Odkryj Watykan | Najmniejsze państwo na świecie
Czym jest Watykan?
Watykan, położony w historycznym centrum Rzymu, to najmniejsze na świecie suwerenne państwo, rządzone przez Stolicę Apostolską, które funkcjonuje jako państwo kościelne lub monarchia kapłańska, na czele której stoi papież.
Historia niepodległości Państwa Watykańskiego sięga Traktatu Laterańskiego, kiedy to stało się ono odrębnym podmiotem w stosunku do Włoch. Obecnie miasto rozwija się dzięki różnym źródłom dochodów, a turystyka jest jednym z najważniejszych czynników napędzających jego gospodarkę. Same Muzea Watykańskie przyciągnęły w 2007 roku 4,3 miliona osób. W Watykanie znajduje się też Bazylika św. Piotra – architektoniczne arcydzieło i symbol wiary. Dla tych, którzy szukają głębszej więzi ze swoją wiarą albo chcą zanurzyć się w sztuce i historii, wizyta w Watykanie to niezapomniane przeżycie.
Krótkie fakty o Watykanie

Dlaczego warto odwiedzić Watykan w Rzymie?

- Poznaj styl architektoniczny Watykanu. Większość budynków jest w stylu renesansowym, ale znajdziesz tu też przykłady architektury barokowej i późnorenesansowej.
- Muzea Watykańskie obejmują 1400 sal i przechowują relikwie oraz dzieła sztuki sprzed ponad 3000 lat.
- Odwiedź Bazylikę św. Piotra, największy kościół na świecie.
- Odkryj ogrody watykańskie, które zajmują połowę terenu Watykanu. Znajdują się tam fontanny, ogród kaktusów i zabytkowe budynki.
Mapa Państwa Watykańskiego
Ciekawostki o Watykanie

Geografia
Państwo Watykańskie leży niedaleko prawego brzegu Tybru, na niewielkim zboczu, które niegdyś stanowiło część starożytnego Wzgórza Watykańskiego, na którym jeszcze przed narodzinami Chrystusa wzniesiono kilka willi. Terytorium państwa, które zajmuje 44 hektary, jest częściowo otoczone murami i rozciąga się aż do pasma trawertynu na Placu św. Piotra, które łączy zewnętrzne końce kolumnady z ziemią, wyznaczając granicę państwa na skraju placu, który zazwyczaj jest otwarty dla zwiedzających.

Ludność
W państwie mieszka 825 osób, choć tylko 246 (w tym 104 członków Gwardii Szwajcarskiej) mieszka w obrębie murów. Około połowa obywateli mieszka za granicą, głównie z powodów związanych z pracą. Obywatelstwo watykańskie nie wynika z miejsca urodzenia ani z pochodzenia, ale przyznawane jest wyłącznie tym, którzy mieszkają i pracują dla urzędu watykańskiego. Za obywateli uznaje się też kardynałów mieszkających w Watykanie lub w Rzymie, a także dyplomatów Stolicy Apostolskiej. Obywatelstwo traci się wraz z wygaśnięciem kadencji. Dzieci nie mogą tego odziedziczyć po rodzicach. Watykan zezwala na posiadanie podwójnego obywatelstwa.

Religia
Cała jej ludność to chrześcijanie. Katolicyzm to oficjalna religia Państwa Watykańskiego. Watykan to centrum Kościoła rzymskokatolickiego i siedziba papieża. Papież to nie tylko biskup Rzymu i głowa Kościoła rzymskokatolickiego, ale też głowa Państwa Watykańskiego. Katolicy wierzą, że papież jest następcą św. Piotra, którego, jak się uważa, Jezus wyznaczył na pierwszego zwierzchnika swojego Kościoła.

Kultura
W Watykanie znajduje się Bazylika św. Piotra – największy kościół na świecie – oraz Muzea Watykańskie, w których zgromadzono jedne z najsłynniejszych dzieł sztuki na świecie, więc nie ma wątpliwości, że Watykan to miejsce o ogromnym znaczeniu kulturowym. Biblioteka Watykańska posiada zbiory o ogromnej wartości historycznej, naukowej i kulturowej. W 1984 roku Watykan został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO. To jedyne państwo, które znalazło się na tej liście. Watykan jest też uważany za faktycznego strażnika języka łacińskiego. Ponieważ jest to państwo teokratyczne, religia stanowi integralną część tego kraju.

Gazeta z Watykanu
Założona w 1861 roku L'Osservatore Romano to oficjalna gazeta Stolicy Apostolskiej, która daje wyjątkowy wgląd w stanowisko Watykanu w sprawach światowych, kwestiach religijnych i wypowiedziach papieskich. Czyta ją głównie katolicka publiczność, a jest dostępna zarówno w wersji papierowej, jak i cyfrowej. Jednak czytają go też często dyplomaci, naukowcy i każdy, kto chce zrozumieć stanowisko Watykanu w różnych sprawach.

Gwardia Watykańska
Znani też jako Gwardia Szwajcarska, to najstarsza na świecie jednostka wojskowa działająca nieprzerwanie, o bogatej historii i tradycji. Ich kultowe żółte, czerwone i niebieskie stroje (podobno zaprojektowane przez Michała Anioła, choć nie zostało to potwierdzone) są rozpoznawalne na pierwszy rzut oka i stanowią główną atrakcję turystyczną. Założeni w 1506 roku, składają przysięgę wierności papieżowi, stając się jego osobistymi strażnikami i obrońcami Watykanu.

Prawo watykańskie
System prawny Państwa Watykańskiego jest wielowymiarowy i obejmuje: Ustawę Zasadniczą, która jest czymś w rodzaju konstytucji; prawo kanoniczne, regulujące sprawy Kościoła; prawo kurialne, dotyczące organów administracyjnych; oraz prawo cywilne i karne, obejmujące sprawy świeckie. Ta struktura pozwala mu funkcjonować zarówno jako suwerenne państwo, jak i centralny organ Kościoła rzymskokatolickiego, zajmując się sprawami świeckimi i religijnymi w ramach swojej wyjątkowej podwójnej jurysdykcji.

Język
Watykan ma język włoski jako język urzędowy; jest to język używany w dokumentach urzędowych oraz w sprawach administracyjnych i dyplomatycznych. Wcześniej, w czasach Cesarstwa Rzymskiego i Państwa Kościelnego, łacina była głównym językiem używanym na terenie dzisiejszego Watykanu. Chociaż językiem powszechnie używanym jest włoski, Stolica Apostolska używa łaciny jako języka urzędowego. Francuski jest też czasem używany jako język dyplomatyczny. W Gwardii Szwajcarskiej do wydawania rozkazów używa się szwajcarskiego dialektu niemieckiego, ale poszczególni gwardziści składają przysięgę wierności w swoich własnych językach.

Pogoda
W Watykanie panuje umiarkowany klimat śródziemnomorski, tak samo jak w Rzymie. Zimy są tam łagodne i deszczowe od września do maja, a lata gorące i suche w miesiącach od maja do sierpnia. To właśnie te suche lata sprawiały, że papieże wyjeżdżali latem do Pałacu Apostolskiego w Castel Gandolfo.
Najlepszy czas na wizytę
Najlepszym okresem na wizytę w Watykanie są miesiące od września do października. Temperatura byłaby chłodna i przyjemna.

Flaga
Tak, Państwo Watykańskie ma swoją własną flagę. Flaga papieska, czyli flaga Państwa Watykańskiego, to dwuczęściowy sztandar w kolorach żółtym (od strony drzewka) i białym, z krzyżującymi się kluczami umieszczonymi pośrodku oraz triregno u góry; na szczycie drzewka znajduje się włócznia ozdobiona kokardą w tych samych kolorach co flaga, obszyta złotem. W starożytności flaga Państwa Kościelnego była żółto-szkarłatna – to były tradycyjne kolory Senatu i mieszkańców Rzymu.

Waluta
Watykan to suwerenne państwo z własną walutą. Na mocy porozumienia walutowego zawartego z rządem włoskim monety watykańskie są prawnym środkiem płatniczym we Włoszech i we wszystkich innych krajach. Mimo że Włochy i Watykan nie są członkami Unii Europejskiej ani strefy euro, w 2000 roku zawarły porozumienie, które pozwoliło Watykanowi na używanie euro jako oficjalnej waluty. Z kolei na rewersie watykańskiego euro umieszczono wizerunek papieża, żeby podkreślić, że Watykan to niezależne miasto-państwo.
Hymn pontyfikalny Państwa Watykańskiego
Państwo Watykan, jako suwerenna jednostka prawa publicznego ciesząca się uznaniem na całym świecie, ma swój własny oficjalny hymn, którym od 16 października 1949 roku, z rozkazu Piusa XII, jest „Marsz Papieski” skomponowany przez słynnego francuskiego muzyka i zagorzałego katolika Charlesa Gounoda.

Poprzedni hymn narodowy: Od 1857 roku oficjalny hymn Watykanu wykonuje Vittorino Hallmayer, dyrygent orkiestry XXXVII Pułku Piechoty „Conte Kinsky” armii austriackiej w Państwie Kościelnym, stacjonującej w Rzymie. I to właśnie ta melodia rozbrzmiewała na ulicach miasta wkrótce po pojednaniu z 1929 roku.
Obecny hymn papieski: Hymn pontyfikalny Gounoda, który został oficjalnie zatwierdzony w przeddzień Roku Świętego 1950, znacznie różni się od tego napisanego w ówczesnym stylu przez Hallmayera, charakteryzującego się jasnym i energicznym tempem przypominającym walca. Pius XII postanowił zastąpić ówczesny oficjalny hymn niezapomnianym „Marszem papieskim” Gounoda, którego religijny charakter lepiej pasował do tamtych czasów.
Zarządzanie

Czym jest Stolica Apostolska?
Stolica Apostolska to nazwa organu zarządzającego Kościołem rzymskokatolickim, na czele którego stoi papież, będący jednocześnie biskupem Rzymu. W związku z tym jurysdykcja Stolicy Apostolskiej obejmuje wszystkich katolików na całym świecie. Od 1929 roku ma swoją siedzibę w Watykanie – wtedy to powstało jako autonomiczne państwo, żeby papież mógł sprawować swoją powszechną władzę. Chociaż Stolica Apostolska i Watykan – niezależne terytorium, nad którym Stolica Apostolska sprawuje władzę suwerenną – są ze sobą ściśle powiązane, to jednak są to dwa odrębne i różne podmioty.

Rząd Państwa Watykańskiego
Postanowienia wydaje Najwyższy Papież oraz, w jego imieniu, Papieska Komisja ds. Państwa Watykańskiego, która również ustanawia podstawowe zasady. Oba dokumenty zostały opublikowane w specjalnym dodatku do oficjalnego biuletynu Stolicy Apostolskiej, „Acta Apostolicae Sedis”. Kardynał pełniący funkcję przewodniczącego Papieskiej Komisji ds. Państwa Watykańskiego, który na tym stanowisku nosi tytuł „prezydenta gubernatorstwa”, ma uprawnienia wykonawcze. Struktura administracyjna prowincji opiera się na dyrekcjach prezydenta i urzędach centralnych. Komisja Papieska i przewodniczący gubernatorstwa mogą zwrócić się o pomoc do radnego generalnego i radnych stanowych przy tworzeniu przepisów oraz w innych sprawach o kluczowym znaczeniu.
Bogactwo Watykanu: Gospodarka
Gospodarka Państwa Watykańskiego opiera się na sprzedaży znaczków, monet, pamiątek, opłatach za wstęp do Muzeów Watykańskich oraz sprzedaży publikacji. Inne branże w Watykanie to poligrafia, produkcja mozaik oraz szycie uniformów dla personelu. W Watykanie jest apteka.
Instytut Dzieł Religijnych, znany też jako Bank Watykański, to instytucja finansowa w Watykanie. Ma wielojęzyczne bankomaty i jest jedynym na świecie, który oferuje instrukcje w języku łacińskim.
Kto mieszka w Watykanie?
W Państwie Watykańskim mieszka około 800 obywateli, z których większość to duchowni (księża, biskupi, kardynałowie) zaangażowani w działalność Stolicy Apostolskiej. W skład tej populacji wchodzą też Gwardziści Szwajcarscy, którzy chronią papieża i Watykan.
Czy można mieszkać w Watykanie? Życie w Watykanie jako zwykły obywatel nie jest możliwe w tradycyjnym sensie. Obywatelstwo watykańskie nie zależy od takich czynników jak miejsce urodzenia czy pochodzenie etniczne. Jest przyznawane na podstawie konkretnych ról, obowiązków i miejsca zamieszkania w mieście, a zazwyczaj ma charakter tymczasowy. Co więcej, prawie wszyscy mieszkańcy i obywatele są katolikami ze względu na religijny charakter Watykanu.
Co warto robić w Watykanie

Bazylika św. Piotra
Żadna z tych wspaniałych katedr w mieście nie może się równać z Bazyliką św. Piotra – największą, najbogatszą i najpiękniejszą bazyliką we Włoszech. Została zbudowana w Rzymie po 120 latach prac budowlanych na miejscu kościoła z IV wieku.

Muzea Watykańskie
Muzea Watykańskie, założone przez papieża Juliusza II na początku XVI wieku i rozbudowane przez kolejnych papieży, mieszczą jedną z największych na świecie kolekcji dzieł sztuki, które można oglądać w 54 galeriach. Możesz też zwiedzić pałac papieski, który znajduje się na północ od Bazyliki św. Piotra. Najstarszy z kilku zachowanych do dziś pałaców papieskich został wzniesiony przez Mikołaja III.

Ogrody Watykańskie
Tuż na zachód od Tybru Watykan wznosi się na szczycie niskiego wzgórza Watykańskiego. Pięknie utrzymane Ogrody Watykańskie zajmują sporą część terenu o powierzchni 109 akrów.

Obserwatorium Watykańskie
Założone w 1891 roku i wspierane przez Stolicę Apostolską Obserwatorium Watykańskie skupia się przede wszystkim na badaniach naukowych, a jednocześnie angażuje się w działania edukacyjne i wspiera dialog między wiarą a nauką.

Kaplica Redemptions Mater
Kaplica, znana dawniej jako Kaplica Redemptoris Mater, znajduje się tuż obok papieskich apartamentów i jest przeznaczona wyłącznie do użytku papieża; wyróżnia się różnorodnymi mozaikami, które przypominają wczesnobizantyjską sztukę sakralną.

Plac św. Piotra
Plac św. Piotra pełni rolę uroczystego placu przed Bazyliką św. Piotra, największym kościołem chrześcijańskim. Na środku ogromnego eliptycznego placu stoi potężny obelisk z różowego granitu, który wznosi się na ponad 25 metrów. Został wzniesiony w Egipcie około 1500 r. p.n.e. i jest jednym z najstarszych zachowanych obelisków na świecie.

Obelisk
W samym środku placu stoi potężny obelisk z różowego granitu, który ma ponad 25 metrów wysokości. Został wzniesiony w Egipcie około 1500 r. p.n.e. i jest jednym z najstarszych zachowanych obelisków na świecie. Ma symboliczne znaczenie zarówno w tradycji starożytnego Egiptu, jak i w tradycji chrześcijańskiej, często symbolizując boga słońca lub światło Chrystusa.
Skąd wzięła się nazwa Watykanu?
Traktat Laterański, podpisany 11 lutego 1929 roku, ustanowił współczesne miasto-państwo – Watykan, którego nazwa pochodzi od Wzgórza Watykańskiego, gdzie znajduje się to państwo. Nazwa „Watykan” pochodzi od etruskiej osady o nazwie Vatica lub Vaticum, która znajdowała się na rozległym obszarze znanym Rzymianom jako Ager Vaticanus, czyli „terytorium watykańskie”.
Historia Watykanu

Wczesna historia
1 r. n.e. - 5 r. n.e.
Aż do I wieku n.e. używano nazwy „Ager Vaticanus”. Potem pojawiła się kolejna nazwa miejscowa – „Vaticanus” – oznaczająca znacznie mniejszy obszar: wzgórze Watykańskie, dzisiejszy Plac św. Piotra i prawdopodobnie dzisiejszą Via della Conciliazione.

Państwo Kościelne
756 - 1870
Papieże stopniowo zaczęli pełnić świecką rolę jako zarządcy okolic Rzymu. Rządzili Państwem Kościelnym – zbiorem terytoriów na Półwyspie Apenińskim – od 756 roku aż do 1870 roku. Przez większość swojego pontyfikatu papieże nie mieszkali w Watykanie. Przez prawie tysiąc lat mieszkali w Pałacu Laterańskim, po drugiej stronie Rzymu.

Kwestia rzymska i traktat laterański
1870 - 1929
„Kwestia rzymska” dotyczyła statusu papieża w latach 1861–1929. Traktat Laterański między Stolicą Apostolską a Królestwem Włoch został podpisany 11 lutego 1929 roku. Traktat ten ustanowił odrębne państwo – Watykan – i potwierdził szczególny status katolicyzmu we Włoszech.

II wojna światowa
1939 - 1945
Pod przewodnictwem papieża Piusa XII Stolica Apostolska, która zarządzała Watykanem, prowadziła politykę neutralności podczas II wojny światowej. Mimo że po zawarciu rozejmu w Cassibile we wrześniu 1943 roku Rzym był w rękach wojsk niemieckich, a od 1944 roku – aliantów, obie strony traktowały Watykan jako terytorium neutralne.

Historia powojenna
Post-1945
W czasie wojny Pius XII wstrzymał się z mianowaniem kardynałów. Pod koniec II wojny światowej pojawiło się wiele ważnych stanowisk, w tym sekretarza stanu, kamerlinga, kanclerza oraz prefekta Kongregacji ds. Zakonów. Na początku 1946 roku Pius XII mianował 32 kardynałów, po tym jak rok wcześniej ogłosił swoje zamiary w liście bożonarodzeniowym.
Planujesz wizytę w Watykanie?
- Nie zapomnij odwiedzić nekropolii watykańskiej i Ogrodów Watykańskich, bo to często jedne z najbardziej wyjątkowych atrakcji w Watykanie.
- Jeśli chcesz obejrzeć najważniejsze dzieła sztuki, zaplanuj co najmniej dwie do trzech godzin na zwiedzanie Muzeów Watykańskich.
- Wybierz wycieczkę z przewodnikiem, jeśli chcesz poznać najdrobniejsze szczegóły dotyczące architektury i dzieł sztuki w muzeach lub w Bazylice św. Piotra.
- Jeśli chcesz zaoszczędzić czas, kup bilety z pominięciem kolejki.
- Przyjedź do Watykanu wcześnie, jeśli chcesz zwiedzać atrakcje, gdy nie ma jeszcze tłumów.
- Zapytaj o inne godziny otwarcia w dni świąteczne i weekendy.
- Podczas wizyty w Watykanie trzymaj się zasad dotyczących ubioru. Możesz zostać poproszony o opuszczenie lokalu, jeśli twój strój zostanie uznany za nieodpowiedni.
- Przed zaplanowaniem wycieczki weź pod uwagę pogodę, bo większość muzeów w Watykanie nie ma klimatyzacji.
Najczęściej zadawane pytania o Watykan
Kościół rzymskokatolicki ma swoją siedzibę w Watykanie, państwie-mieście położonym w obrębie Rzymu we Włoszech. To siedziba papieża, a także skarbnica legendarnych dzieł sztuki i architektury.
Położone w samym sercu Rzymu Państwo Watykańskie to najmniejsze państwo na świecie, posiadające własny, niezależny rząd.
Nie, nie potrzebujesz biletów, żeby wejść do Watykanu. Aby jednak wejść do różnych atrakcji w Państwie Watykańskim, potrzebne będą bilety. Bilety do Muzeów Watykańskich, Kaplicy Sykstyńskiej i Bazyliki św. Piotra możesz kupić tutaj.
Watykan znajduje się w samym sercu Rzymu, nad brzegiem Tybru.
Tak, Państwo Watykańskie ma swój własny rząd, znany jako Stolica Apostolska. Państwo Watykańskie to państwo kościelne, którym rządzi papież.
Żeby wejść do Watykanu, nie potrzebujesz paszportu. Watykan nie ma odrębnej polityki granicznej w stosunku do Rzymu.
Podczas wizyty w Watykanie musisz mieć przy sobie euro.
Powierzchnia Watykanu wynosi 44 hektary, czyli 0,44 kilometra kwadratowego.
Tak, Państwo Watykańskie ma swoją własną flagę. Jest to flaga dwuczęściowa, żółto-biała, z krzyżującymi się kluczem pośrodku i triregno u góry; trzon flagi zwieńczony jest włócznią ozdobioną kokardą w tych samych kolorach co flaga, obszytą złotem.
Do najważniejszych atrakcji turystycznych w Watykanie należą Bazylika św. Piotra, Muzea Watykańskie, Ogrody Watykańskie, Pałace Watykańskie, Castel Gandolfo oraz Kaplica Redemptoris Mater.
W 1929 roku, wraz z podpisaniem traktatów laterańskich między Stolicą Apostolską a Włochami, Państwo Watykańskie stało się uznanym suwerennym państwem w obecnej formie. Jednak teren Państwa Watykańskiego od wieków kojarzy się z Kościołem katolickim. Budowa Bazyliki św. Piotra, jednego z najważniejszych zabytków, rozpoczęła się w IV wieku n.e., co oznacza, że Kościół jest tam obecny od prawie 1700 lat.
Tak, papież naprawdę mieszka w Watykanie. Oficjalną rezydencją papieża jest Pałac Apostolski, który znajduje się w obrębie murów Watykanu. W tym okazałym pałacu znajduje się mnóstwo mieszkań, biur i innych pomieszczeń. Jednak obecny papież, Franciszek, zdecydował się zamieszkać w Domus Sanctae Marthae, czyli w watykańskim pensjonacie, zamiast w tradycyjnych apartamentach papieskich.
Więcej artykułów

Wycieczki z przewodnikiem po Watykanie
Zarezerwuj
Wejścia do Watykanu
Zarezerwuj